Optional subject-verb agreement in heritage Turkish

Türkçede 3. çoğul şahıs özneleri normalde fiilde 3. çoğul şahıs eki olmadan kullanılır, bu durumda bu fiil biçimleri 3. tekil şahıs çekiminden ayırt edilemezler. Çoğul eki olan –lAr, özellikle konuşma dilinde isimlerde de çoğul durumu belirten aynı eki tekrarlamaktan kaçınmak için tercihen fiilde kullanılmaz. Türkçede 3. çoğul şahıs ekinin fiilde kullanılmaması tercihe bağlıdır ve bu durum öznenin canlı olup olmaması ile öznenin cümle içindeki konumu gibi dilbilgisel, yüzeysel ve de anlamsal kısıtlamalardan etkilenmektedir. Bu çalışmanın amacı Türkçe miras dil konuşucularının bu kısıtlamalardan ne derecede etkilendiklerini ve D1 Türkçe konuşucularından farklılık gösterip göstermediklerini araştırmaktır. Türkiye’nin İstanbul şehrinde yaşayan 48 D1 Türkçe konuşucusu ile Almanya’nın Berlin ve Potsdam şehirlerinde yaşayan 58 miras dil Türkçe konuşucusu skaler bir kabul edilebilirlik yargı testi kullanılarak test edildiler. Deneyde kullanılan cümleler fiilde 3. çoğul şahıs ekinin bulunmasının kabul edilebilirliği üzerinde öznenin canlı olup olmaması ile öznenin cümle içindeki konumunun etkisini ölçmek amacıyla hem öznenin canlılığının hem de öznenin cümledeki konumunun manipüle edilmesiyle oluşturulmuştur. Fiilin 3. tekil şahıs olarak kullanılmasına yönelik genel tercihin doğrulanmasının yanı sıra, sonuçlar katılımcıların yargı kalıplarının hem öznenin canlı olup olmamasından hem de öznenin cümle içindeki konumundan etkilendiğini göstermektedir. Fiilin 3. çoğul şahıs eki ile kullanımı konusunda D1 ve miras dil Türkçe konuşucuları arasında önemli farklılıklar gözlemlenmiştir. Bu durum, tercihe bağlı olan 3. çoğul şahıstaki özne-fiil uyumunda etkili olan öznenin canlılığı ve konumu etkileşiminin miras dil koşulları göz önünde bulundurulduğunda tam olarak edinilemediğini göstermektedir.

Anahtar Sözcükler: Özne-fiil uyumu, Türkçe, Miras dil konuşucuları, Öznenin canlılığı, Öznenin cümledeki konumu

This research is funded by the Deutsche Forschungsgemeinschaft (DFG, German Research Foundation) – Project Number 317633480 – SFB 1287, Project B04. I thank Çilem Çiçek for her help with participant recruitment and data col­lection.