Distinctive diacritics in the Atil-Turkic epitaphs and in the Yarkand documents

Yazarlar

Marcel Erdal
Goethe Üniversitesi Frankfurt
https://orcid.org/0000-0002-1604-4193

Özet

Arap alfabesini Arapça, Farsça ya da Türkçenin erken dönem değişkelerini yazmak için kullanan kâtipler, dillerin yazı sistemlerinde yer alan ölçünlü diyakritik işaretlerin yanı sıra, zorunlu olmayan “ayırt edici” diyakritik işaretler de kullanmışlardır. Yazar, Onur (2024)’te Arapça, Farsça, Hâkānî Türkçesi ve Erken Orta Türkçede bu tür diyakri-tiklerin varlığına yapılan atıftan sonra, söz konusu işaretlerin 13.–14. yüzyıllara ait Arapça ve Rusya’nın İdil–Kama bölgesinde konuşulmuş ve Çuvaşça ile yakından iliş-kili bir dil olan Atil Türkçesi mezar kitabelerinde ve Doğu Türkistan’da, Yarkent’te bulunmuş 11.–12. yüzyıla ait Uygur yazılı hukuk belgelerinde de görüldüğünü belgele-mektedir. Ayırt edici diyakritik işaretler, ya noktalardan ya da yazı satırının altına ya da üstüne yerleştirilen küçük Arap harflerinden oluşmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Arap yazı sistemi, Atil Türkçesi, Erken Orta Türkçe kaynaklar, Yarkent belgeleri

Yazar Biyografisi

Marcel Erdal, Goethe Üniversitesi Frankfurt

Prof. Dr. Marcel Erdal is an internationally renowned linguist and Turcologist, widely recognized for his foundational contributions to Old Turkic studies and general linguistics. He earned his PhD from the Hebrew University of Jerusalem in 1976 and served as a Professor of Turcology at Goethe University Frankfurt from 1993 to 2010, where he also held prominent administrative roles, including Dean and Director of the Institute for Oriental and East Asian Philologies. As a leading authority in the field, Prof. Erdal has authored seminal works such as A Grammar of Old Turkic (2004) and Old Turkic Word Formation (1991), which remain essential reference texts in Turcology. His profound impact on the discipline is evidenced by his election as an Honorary Member of the Turkish Language Association (TDK) in 2000 and his appointment to the scientific steering committee of the Turfan Studies Project at the Berlin-Brandenburg Academy of Sciences. Furthermore, he has directed monumental digital humanities initiatives, including the VATEC project (Pre-Islamic Old Turkic Texts Electronic Corpus), bridging classical philology with modern digital documentation.

Sayfalar

109-118

Gelecek

31 December 2025

Lisans

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Erdal, M. (2025). Distinctive diacritics in the Atil-Turkic epitaphs and in the Yarkand documents. In O. Çınar, F. Başbuğ, & H. Aydemir (Eds.), & (Ed.), Çağdaş Dilbilim Yazıları I (Vol. I, pp. 109-118). Artsurem Publishing. https://doi.org/10.7816/imuling-15-2025-01X005