Macaristan’daki Peçeneklerin tarihine dair arkeolojik veriler: Genel bir değerlendirme

Bu bölüm, Orta Çağ Macar Krallığı’na yerleşen Peçeneklerle ilişkilendirilen arkeolojik verilere genel bir bakış sunmaktadır. Önce Peçeneklerin İrtiş’in yukarı havzasındaki bilinen ilk yurtlarından Macaristan’a yerleşmelerine uzanan tarihî çerçeve özetlenmektedir. Bu yerleşim ağırlıklı olarak 11. yüzyılın ortaları ile 12. yüzyılın ilk çeyreği arasında gerçekleşmiştir. Sárvíz Vadisi’ndeki yalnızca üç buluntu yeri, Sárbogárd–Tinód, Sárbogárd–Templom-dűlő ve Kajdacs–Rókadomb, kesin olarak Peçeneklere atfedilebilmekte; bunların tarihlendirmesi tipolojiye ve II. István ile II. Béla dönemlerine ait denarlara dayanmaktadır. Diğer buluntular, Doğu Avrupa ve Balkanlar’daki paralelleri ile buluntu yerlerinin belgelerde ve yer adlarında izlenen Peçenek bağlantıları temelinde ihtiyatla ilişkilendirilmektedir. Bunlar arasında kulakları üzengi kollarının devamında oluşturulmuş üzengiler, mafsalsız düz ağızlıklı gemler, yıldız biçimli topuzlar, lir biçimli tokaları da içeren Borsod toprak tahkimatı buluntuları, yaprak biçimli çıngıraklı süs levhası, Esztergom çevresinden geç dönem bozkır göçebe süs levhaları, Szihalom’daki çocuk mezarı ve Darufalva gümüş hazinesi yer almaktadır. Yazar, demirden dövülmüş dört dikenli yıldız biçimli topuzun Bizans kökenli olduğunu ve Peçenekler aracılığıyla bozkıra, oradan da Kumanlara geçtiğini ileri sürmekte; Macarcadaki csokmány, csomak, csomasz ve buzogány terimlerini tartışmaktadır. Bölüm, arkeolojik olarak tanımlanabilen Peçenek malzemesinin çok sınırlı olduğu ve büyük ölçüde at binit takımı ile silahlardan oluştuğu sonucuna varmaktadır. Bu veriler, Sárvíz Vadisi topluluğunun büyük olasılıkla 12. yüzyılın ilk çeyreğinde, Peçeneklerin 1122’deki yenilgisiyle bağlantılı olarak yerleştiği görüşünü desteklemektedir.