The connection between the ethnic histories of Kipchak-Turkic (Kuman) speaking peoples and Hungarians

Yazarlar

Dávid Somfai Kara
Eötvös Loránd University, Research Centre for the Humanities, Institute of Ethnology, Budapest, Hungary

Özet

Bu bölüm, Doğu Avrupa'daki Kıpçak Türkçesi (Kumanca) konuşan halkların etnik tarihi ile yazılı kaynakların büyük ölçüde aydınlatamadığı erken Macar etnik tarihi arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Yazar, göçebe Kıpçak (Kuman) boylarının kendi etnik tarihini ele almaz; 9. yüzyılda Etelköz'de Macar boylarının oluşumuna katılan Onogur, Bulgar, Hazar ve Alan gibi toplulukların sonradan Nogay, Kumuk, Tawlu (Karaçay-Balkar), Başkurt ve Volga Tatarları gibi bugünkü Kıpçak Türkçesi konuşan halklar içinde asimile olduğunu ileri sürer. İmparator VII. Konstantinos'un Hazar Devleti ve Macar–Kabar ittifakı üzerine aktardıklarını ve keşiş Otto ile Julianus'un 1231–1237 yıllarında Alania ve Başkurdistan'daki pagan Macarlar hakkında verdikleri haberleri dayanak alan bölüm, Macarların oluşum sahasını Kafkaslar ile Ural Dağları arasındaki bozkıra yerleştirir. Tarih literatürüne, Moğolların Gizli Tarihi'ne ve yazarın Dağıstan Nogayları arasında derlediği alan verilerine dayanarak Bulgar ve Hazar devletlerinden Kuman-Kıpçak yayılmasına ve Moğol fethine, oradan da resmî dili ve ortak iletişim dili Kumanca (Tatarca) olan Cuci Ulusu'na uzanan süreci izler. Hazar ve Onogur adlarının etnik adlar değil yönetici boyların adları olduğunu, Alania ve Başkurdistan'daki doğulu Macarların Kıpçak Türkçesi konuşan topluluklar içinde eridiğini, Nogayların sonraki göçlerinin de Bulgarların ve Macarların daha önceki göç yollarını izlediğini savunur. Bölüm, günümüzdeki Kıpçak Türkçesi konuşan halklar arasında yapılacak etnolojik ve etnomüzikolojik araştırmaların eski Macarların etnik tarihini aydınlatmaya yardım edebileceği sonucuna varır.

Gelecek

31 Ağustos 2026

Lisans

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Somfai Kara, D. (2026). The connection between the ethnic histories of Kipchak-Turkic (Kuman) speaking peoples and Hungarians. Içinde C. Balogh & H. Aydemir (Ed.), Orta Çağ’da Türk–Macar İlişkileri Üzerine Disiplinlerarası Araştırmalar (ss. 345-354). Artsurem Publishing. https://doi.org/10.7816/28ahnn38.16