21. yüzyılın ilk çeyreğinde Çuvaşça araştırmaları

Yazarlar

Emine Yılmaz
Hacettepe Üniversitesi Türk Dili Ve Edebiyatı Bölümü, Ankara, Türkiye

Özet

Bu bölüm, en eskicil Türk dili olarak nitelediği Çuvaşça üzerine 21. yüzyılın ilk çeyreğinde yapılan araştırmaları değerlendirmektedir. Önce Altay dilleri kuramının güncel durumu ele alınır: yirminci yüzyılda kuramın savunucuları ile karşıtları arasındaki tartışma; fiil morfolojisinin genetik akrabalığı gösterebileceği yönündeki Johanson görüşü ile Etymological Dictionary of the Altaic Languages'in (EDAL) etkisiyle iki binli yıllarda tartışmanın yeniden canlanması; yansız Transavrasya terimi; Robbeets'in fiil morfolojisi çalışmaları; Károly'nin Blažek'in Altay dilleri el kitabına yönelttiği eleştiri; Kitancanın kuram çerçevesine girmesi ve Janhunen'in Altay kompleksini ayrı dil ailelerinin alansal-tipolojik bir birleşimi sayan sonucu. Ardından Çuvaşça verileri içeren veritabanları tanıtılır: The Global Lexicostatistical Database, Dybo'nun Chronology of Türkic Languages and Linguistic Contacts of Early Türks veritabanı, Leipzig-Jakarta listesi, Turku Çuvaşça Korpusu ve Çuvaş Dili Korpusu. Son bölüm katkıları ekollere göre inceler. Türkiye'den Hacettepe Üniversitesinde düzenlenen sempozyumlar, 2000'den bu yana tamamlanan on üç doktora tezi, on dört monografi ve biri Çuvaşçayı konuşulduğu bütün bölgelerde derleyen (2014–2015) iki proje; Finlandiya'dan Luutonen'in sözdizimsel adlaştırıcılar üzerine çalışması; Güney Kore'den Choi'nin karşılaştırmalı ses ve biçim bilgisi çalışması; Macaristan'dan West Old Turkic, Macar araştırmacıların Çuvaşça çalışmalarına ilişkin bir bibliyografya, Agyagási'nin Chuvash Historical Phonetics'i ve Ahlqvist'in ağız sözlüğü; Rusya'dan EDAL ile Levitskaya, Mudrak, Savelyev, Dolgova ve Kuznetsov'un çalışmaları sunulur. Bölüm, Çuvaşça araştırmalarına en önemli katkıları Macar ve Rus ekollerinin yaptığı sonucuna varır.

Gelecek

31 Ağustos 2026

Lisans

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Yılmaz, E. (2026). 21. yüzyılın ilk çeyreğinde Çuvaşça araştırmaları. Içinde C. Balogh & H. Aydemir (Ed.), Orta Çağ’da Türk–Macar İlişkileri Üzerine Disiplinlerarası Araştırmalar (ss. 369-392). Artsurem Publishing. https://doi.org/10.7816/28ahnn38.18