Grasping grammar: The haptic turn in language documentation

Belgeleme dilbilimi bugüne dek konuşma eyleminin optik ve akustik boyutlarını kaydetmede detaylı standartlar geliştirmiş olsa da kuvvete duyarlı dilbilgisel karşıtlıkların ortaya çıktığı maddi ve etkileşimsel koşulları aynı titizlikle arşivleyememektedir. Nesne manipülasyonu, direnç, esneme veya kırılma gibi fiziksel temas içeren eylemlerde görsel olarak birbirine benzeyen olaylar, dilbilgisel açıdan derin farklılıklar taşıyabilir; ne var ki bu ince ayrımlar standart ses ve görüntü kayıtlarında genellikle kaybolmaktadır. Bu çalışma, görsel geometriyi sabit tutarken sürtünme, esneklik, kütle dağılımı ya da geçme toleransı gibi tek bir maddi parametreyi değiştiren kontrollü bir veri derleme yöntemi olarak Dokunsal Minimal Çift’i (DMÇ) önermektedir. Öneri, yöntemsel niteliktedir: Çalışma; Saha (Yakut), Telengit (Altay) ve Çukurova Arapçası üzerine yürütülen keşif niteliğindeki saha gözlemlerinden hareketle, maddi olarak kalibre edilmiş uyaranların duruş ve kavrama eylemlerini, kırılma yapılarını ve yansıma sözcüklerini nasıl daha gözlemlenebilir, karşılaştırılabilir ve arşivsel bakımdan denetlenebilir kıldığını gösteren yöntemsel gösterim örnekleri sunmaktadır. Bölüm ayrıca, dijital tasarım özellikleri ile uyaranların maddi üretim düzeylerini birlikte koruyan, CARE ilkeleriyle uyumlu ve topluluk-temelli bir üstveri çerçevesi önermektedir. Çalışma, kuvvete duyarlı alanlarda yapılacak nitelikli bir dil belgelemesinin yalnızca kameranın kaydettiği sesi ve görüntüyü değil, o dilbilgisel seçimleri pragmatik düzeyde mümkün kılan fiziksel ve maddi uyaranları da kalibre edilmiş biçimde kayıt altına alması gerektiğini savunmaktadır.

Anahtar Sözcükler: belgeleme dilbilimi; dil belgeleme; kuvvete duyarlı dilbilgisi; veri derleme tasarımı; dokunsal minimal çift; 3D baskı