Çağdaş Dilbilim Yazıları I

Yazarlar

Oktay Çınar (ed)
İstanbul Medeniyet Üniversitesi
https://orcid.org/0000-0002-9822-7574
Fırat Başbuğ (ed)
İstanbul Medeniyet Üniversitesi
https://orcid.org/0000-0001-9824-123X
Hakan Aydemir (ed)
İstanbul Medeniyet Üniversitesi
https://orcid.org/0000-0002-2368-7103

Anahtar kelimeler:

çağdaş dilbilim, deneysel dilbilim, dijital yöntemler, dilbilimsel kanıt, söylem çalışmaları, tarihsel ve karşılaştırmalı dilbilim, yapay zekâ, yöntemsel çoğulculuk

Özet

Çağdaş Dilbilim Yazıları I, net bir editoryal yaklaşımla yayımlanmıştır: Çağdaş dilbilimi bir araya getiren unsur tek bir yöntem, dil ailesi veya kuramsal ekol değil; dilsel örüntülerin farklı kanıt biçimleri aracılığıyla nasıl gözlemlenebilir, yorumlanabilir ve savunulabilir hale geldiğini göstermeye dayalı ortak bir açıklayıcı görevdir. Bu derleme eser, çeşitliliği başlı başına bir amaç olarak sunmak yerine; tarihsel kayıtları, el yazmalarını ve yazıtları, derlemleri, deneyleri, söylem verilerini, bibliyometrik haritalamaları ve yapay zekâ aracılı metinleri, dilbilimsel analiz için birbirini tamamlayan kanıtsal alanlar olarak ele almaktadır.

Yirmi bölümden oluşan bu cilt; tarihsel-karşılaştırmalı yeniden kurma ve sözcük tarihinden biçimsözdizime, sesbilgisi ve sesbilime, anlambilime, söylem ve üstsöyleme, iki dilli ve miras dil işlemlemeye, bibliyometrik araştırmalara ve dilbilim ile yapay zekâ arasında filizlenen arayüzlere kadar geniş bir yelpazeye uzanmaktadır. Tüm bu katkıları birbirine bağlayan şey ise ortak bir sorular bütünüdür: Dilsel örüntüler nasıl sınırlandırılır, işlenir, belgelenir ve dönüştürülür? Dilbilimsel analiz için ne tür veriler yeterli kanıt sayılır? Ve yeni araçlar alanın ampirik temellerini nasıl yeniden şekillendirmektedir?

Kitabın en güçlü yanlarından biri, kuramsal altyapıya sahip argümantasyonu, hem Türkçe hem de diğer diller üzerine yapılmış yöntemsel olarak açık ve belirgin çalışmalarla harmanlamasıdır. Eserin temel katkısı, yöntemsel çoğulculuğun gelişigüzel bir karmaşa değil, kümülatif bir argüman olduğunu göstermesidir: Farklı veri türleri, aynı nesnenin—tarihsel bir kayıt, yapılandırılmış bir sistem, bilişsel bir süreç ve bağlamsal kullanım olarak dilin—farklı boyutlarını aydınlatır. Tarihsel derinliği, biçimsel analizi, ampirik ölçümü ve dijital yenilikleri tek bir çerçevede buluşturan bu cilt; çağdaş dilbilimin ne olduğuna, nasıl ilerlediğine ve kümülatif dilbilimsel bilginin birbirinden farklı materyaller ve yöntemler üzerinden nasıl inşa edildiğine dair tutarlı bir açıklama sunmaktadır.

Bölümler

Yazar Biyografileri

Douglas Q. Adams, University of Idaho

Douglas Q. Adams, Amerikalı bir dilbilimci ve Hint-Avrupa dilleri karşılaştırmalı araştırmacısıdır. Idaho Üniversitesi İngilizce Bölümünde emeritus profesör olarak görev yapmakta olup, öncelikle Hint-Avrupa anadilinin ve soyu tükenmiş Tohar dillerinin sözcük dağarcığı ve biçimbilimine odaklanan tarihsel dilbilim alanında uzmanlaşmıştır. 20. yüzyılın başlarında Orta Asya'daki el yazmalarında keşfedilen bir Hint-Avrupa dil ailesi kolu olan Toharca konusunda dünyanın önde gelen otoritelerinden biri olarak tanınan Adams, dilbilim alanındaki doktorasını 1972 yılında Chicago Üniversitesinden almış; filolojik analizler ve etimolojik çalışmalarıyla alana önemli katkılarda bulunmuştur. Çalışmaları, Hint-Avrupa araştırmalarındaki hem uzmanlar hem de genel araştırmacılar için taşıdığı değer vurgulanarak filolojik titizliğiyle övgü toplamıştır.

Oktay Çınar, İstanbul Medeniyet Üniversitesi

Dr. Öğr. Üyesi Oktay Çınar, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dilbilimi Bölümü’nde öğretim üyesidir. Lisans eğitimini 2011 yılında Hacettepe Üniversitesi İngiliz Dilbilimi Bölümü’nde tamamlamış; doktora derecesini ise 2021 yılında aynı üniversitede almıştır
Doktora tezinde, ikinci dil olarak Türkçede boş ve açık özne adıllarının sözdizim–söylem arayüzündeki edinimini incelemiştir. Çalışma alanları arasında sözdizim–söylem arayüzü, boş ve açık özne adılları, örtük nedensellik (implicit causality), ikinci dil edinimi ve söylem çözümlemesi yer almaktadır. Ulusal ve uluslararası hakemli dergilerde yayımlanmış makaleleri ve kitap çalışmaları bulunmaktadır.
Dr. Çınar, Dilbilim Derneği üyesidir ve TÜBİTAK destekli projelerde yürütücü ve araştırmacı olarak görev almıştır.

Fırat Başbuğ, İstanbul Medeniyet Üniversitesi

Dr. Fırat Başbuğ, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Dilbilimi Bölümünde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Lisans eğitimini İstanbul Üniversitesinde, yüksek lisans eğitimini Belarus Devlet Üniversitesinde (BGU), doktora derecesini ise Moskova Devlet Üniversitesinde (MGU) tamamlamıştır. 2010-2012 yılları arasında Nevşehir Üniversitesinde araştırma görevlisi olarak çalışmıştır. Temel araştırma alanları arasında dil belgeleme, biçimbilim ve dokunsal veri derleme yöntemleri bulunmaktadır. Saha çalışmalarını Çulım, Saha-Yakut, Telengit (Altay) ve Çukurova Arapçası gibi diller ve değişkeler üzerinde yürütmüştür. Son dönemdeki çalışmaları, 3D baskı teknolojisiyle üretilen parametrik uyaranlar ve "Dokunsal Minimal Çift" (Haptic Minimal Pair - HMP) çerçevesi aracılığıyla fiziksel dirençlerin dil belgeleme süreçlerine sistematik olarak entegre edilmesine odaklanmaktadır. Bu çalışmaları Mumulab bünyesinde yürütmektedir. Bilimsel ve kültürel faaliyetlerin kurumsallaşmasında da rol oynayan yazar, 2012 yılında Türkiye’nin en uzun soluklu sanat yayınlarından biri olan ve 2026 yılı itibarıyla 123. sayısına ulaşan İdil Sanat ve Dil Dergisi’ni kurmuştur. 2013 yılında Sanat ve Dil Araştırmaları Enstitüsü Yönetim Kurulu Başkanlığına seçilmiş; 2015 yılında ise kültür-sanat alanında yüzlerce etkinliğe ev sahipliği yapan Artsürem Bilim Sanat AŞ.’yi hayata geçirmiştir. Bunun yanı sıra, 2018-2024 yılları arasında Uluslararası SADA Disiplinlerarası Sanat Sempozyumunun başkanlığını yürütmüştür.

Hakan Aydemir, İstanbul Medeniyet Üniversitesi

Doç. Dr. Hakan Aydemir, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Dilbilimi Bölümünde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Tarihsel dilbilim, Altay dilbilimi, etkileşimsel dilbilim ve Türk dili tarihi alanlarında uzmanlaşan Aydemir'in araştırmaları, özellikle Hint-Avrupa kökenli Tohar dilleri ile Türk dilleri arasındaki tarihsel temaslar, dil değiştirme, iki dillilik ve dil ölümü üzerine odaklanmaktadır. Aydemir, Texas Üniversitesindeki (Austin) Dilbilim Araştırma Merkezinde de araştırmalar yürütmüş, Toharların Türkleşme süreci ve Sekellerin dilsel kökenleri gibi konularda ulusal ve uluslararası literatüre önemli katkılar sunmuştur.

Marcel Erdal, Goethe Üniversitesi Frankfurt

Prof. Dr. Marcel Erdal is an internationally renowned linguist and Turcologist, widely recognized for his foundational contributions to Old Turkic studies and general linguistics. He earned his PhD from the Hebrew University of Jerusalem in 1976 and served as a Professor of Turcology at Goethe University Frankfurt from 1993 to 2010, where he also held prominent administrative roles, including Dean and Director of the Institute for Oriental and East Asian Philologies. As a leading authority in the field, Prof. Erdal has authored seminal works such as A Grammar of Old Turkic (2004) and Old Turkic Word Formation (1991), which remain essential reference texts in Turcology. His profound impact on the discipline is evidenced by his election as an Honorary Member of the Turkish Language Association (TDK) in 2000 and his appointment to the scientific steering committee of the Turfan Studies Project at the Berlin-Brandenburg Academy of Sciences. Furthermore, he has directed monumental digital humanities initiatives, including the VATEC project (Pre-Islamic Old Turkic Texts Electronic Corpus), bridging classical philology with modern digital documentation.

Zeynep Erdemir, İstanbul Medeniyet Üniversitesi

Zeynep Erdemir, Boğaziçi Üniversitesi Dilbilimi Bölümü mezunudur. Aynı üniversitede yüksek lisans yapmaktadır. İstanbul Medeniyet Üniversitesinde Arş. Gör. olarak çalışmaktadır. 

Ümit Atlamaz, Boğaziçi Üniversitesi

Dr. Öğretim Üyesi Ümit Atlamaz, Boğaziçi Üniversitesi Dilbilim Bölümü'nde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Lisans derecesini 2009 yılında Boğaziçi Üniversitesi Yabancı Diller Eğitimi Bölümü'nde yüksek onur derecesi ve Dilbilim yandalı ile tamamlamış, yüksek lisansını ise 2012 yılında aynı üniversitenin Dilbilim Bölümü'nde bitirmiştir. Doktora derecesini 2019 yılında Rutgers Üniversitesi'nden, Mark C. Baker danışmanlığında yazdığı "Agreement, Case, and Nominal Licensing" başlıklı teziyle almıştır. Akademiye dönmeden önce, 2018-2021 yılları arasında Facebook ve Google'da analitik dilbilimci olarak projelerde yer almıştır. Temel araştırma alanları biçimsözdizim (uyum, durum, ergativite, değişken nesne işaretleme), anlambilim (sözcüksel anlambilim, sorular) ve Doğal Dil İşleme (ontolojiler, duygu analizi, doğal dil çıkarımı) üzerine yoğunlaşmaktadır.

Ömer Demirok, Boğaziçi Üniversitesi

Dr. Öğretim Üyesi Ömer Faruk Demirok, Boğaziçi Üniversitesi Dilbilimi Bölümü'nde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Aynı zamanda 2022'den bu yana Bölüm Başkan Yardımcılığı ve 2021'den beri Kafkas Dilleri Koordinatörlüğü gibi çeşitli idari görevler yürütmektedir. Lisans derecesini 2010 yılında Boğaziçi Üniversitesi Yabancı Diller Eğitimi Bölümü'nde (Dilbilim Sertifikası ile) tamamlamış, yüksek lisansını ise aynı üniversitenin Dilbilim Bölümü'nde 2013 yılında bitirmiştir. Doktora derecesini 2019 yılında Massachusetts Institute of Technology'den (MIT) "Scope Theory Revisited: Lessons from pied-piping in wh-questions" başlıklı teziyle almıştır. Temel araştırma alanları biçimsözdizim (argüman yapısı, durum, uyum) ve formal anlambilimdir (kapsam, içlemsellik, wh-anlambilimi). Çalışmaları, özellikle Türkçe, Güney Kafkas dilleri ve tehlike altındaki diller üzerine odaklanmaktadır.

 

Ruhan Güçlü, Gaziantep Üniversitesi

Dr. Öğretim Üyesi Ruhan Güçlü, Gaziantep Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümünde öğretim üyesi olarak görev yapmakta olup, 2025 yılı itibarıyla Bölüm Başkan Yardımcılığı görevini yürütmektedir. Lisans (2011), yüksek lisans (2015) ve doktora (2022) eğitimlerini Hacettepe Üniversitesi İngiliz Dilbilimi Bölümünde tamamlamıştır. Akademik kariyerine 2014-2022 yılları arasında Hacettepe Üniversitesinde araştırma görevlisi olarak başlamış; ardından Adıyaman Üniversitesinde (2022-2023) görev yapmış ve 2023 yılında Gaziantep Üniversitesi akademik kadrosuna dâhil olmuştur. Ayrıca 2024 yılında Kosova'daki Priştine Üniversitesinde misafir araştırmacı olarak bulunmuştur. Dr. Güçlü'nün temel araştırma alanları; söylem çözümlemesi, edimbilim, toplumdilbilim ve bilişsel dilbilim kesişiminde yer almaktadır. Araştırmaları ağırlıklı olarak akademik metinlerdeki "üstsöylem" stratejileri, yazar duruşu (kaçınma/vurgulama – hedging/boosting), dil kullanımında toplumsal cinsiyete dayalı farklılıklar ve sözcük çağrışımları üzerine odaklanmaktadır. Son dönem çalışmaları ise bu söylemsel ve üslupbilimsel analiz çerçevesini; yapay zekâ (ChatGPT) tarafından üretilen metinlerin incelenmesine ve çocuk yayınlarındaki değer ve duygu temsillerine doğru genişletmektedir.

Ali Çağan Kaya, Hacettepe Üniversitesi

Ali Çağan Kaya, Hacettepe Üniversitesi İngiliz Dilbilimi Bölümünde lisans eğitimine yüksek onur derecesiyle devam eden bir araştırmacıdır. Temel çalışma alanları deneysel sesbilgisi (akustik fonetik), psikodilbilim ve hesapsal araç geliştirmedir. Araştırmalarında özellikle Türkçenin ünlü formantları, göz izleme (eye-tracking) ve pupillometri (göz bebeği ölçümü) gibi deneysel yöntemler üzerine odaklanmaktadır. Ankara Üniversitesi Beyin Araştırmaları Merkezinde (AUBAUM) araştırmacı stajyer olarak görev almış; Praat, R (LMM, GAMM) ve Python gibi hesapsal araçları kullanarak karmaşık veri modelleme süreçlerinde yetkinlik kazanmıştır. TÜBİTAK 2209-A kapsamında "Ölçünlü Türkçenin Ünlü Formant Frekansları" başlıklı projeyi yürütmektedir. Akademik literatüre metodolojik katkı sunmak amacıyla "VowSpace" (ünlü formantı analizi ve normalizasyonu aracı) ve yapay zekâ destekli "Praanscribe" (Praat için yarı otomatik segmentasyon aracı) gibi açık kaynaklı yazılımlar geliştirmiştir. Ayrıca, "Çağdaş Dilbilim Yazıları I" kitabında Türkçenin ünlü formantları üzerine meta-analitik bir bölümün eş yazarıdır. Deneysel araştırmalarının yanı sıra Hacettepe Üniversitesi Dilbilim Topluluğunun başkanlığını da yürütmektedir.

Emre Yağlı, Hacettepe Üniversitesi

Doç. Dr. Emre Yağlı, Hacettepe Üniversitesi İngiliz Dilbilimi Bölümünde öğretim üyesidir. Lisans (2009), yüksek lisans (2012) ve doktora (2018) derecelerini Hacettepe Üniversitesi’nde tamamlamıştır. Doktora çalışmasında Türkçede toplum-sesbilgisel değişkenler ve dinleyici algısı üzerine odaklanmıştır. Çalışma alanları toplumdilbilim, sesbilim-toplumdilbilim arakesiti, dil ideolojileri ve söylem çözümlemesidir. Ulusal ve uluslararası hakemli dergilerde yayımlanmış çok sayıda makalesi ve kitap bölümü bulunmaktadır. Değişkeci toplumdilbilim, dilde varyasyon ve sosyal anlam üretimi konularında çalışmalar yürütmektedir.

Mehmet Akif Kılıç, Sağlık Bilimleri Üniversitesi

Prof. Dr. Mehmet Akif Kılıç, Kulak Burun Boğaz (KBB) ve İletişim Bozuklukları alanında profesör olarak görev yapmaktadır. Disiplinlerarası bir araştırmacı olan Dr. Kılıç’ın temel uzmanlık alanları; otolarengoloji, fonyatri (ses hastalıkları), dil ve konuşma patolojisi, odyoloji ve akustik sesbilgisidir (fonetik). Araştırmaları, ses patolojilerinin teşhisi ve sesin akustik analizi üzerine yoğunlaşmaktadır. Özellikle "Ses Handikap Endeksi'nin (Voice Handicap Index) Türkçe Versiyonunun Geçerliliği ve Güvenilirliği" (2008) üzerine yaptığı çalışmalar, Türkiye'deki klinik ses değerlendirmelerinde bir standart oluşturmuştur. Klinik KBB çalışmalarının yanı sıra Türkçenin sesbilgisi üzerine de temel araştırmalar yürütmüş; Türkçedeki patlamalı ünsüzlerin (stop consonants) ötümlenme başlama süreleri (VOT), dar yuvarlak olmayan ünlünün (/ı/) merkez/arka konumu ve 'yumuşak g' (ğ) ünsüzünün akustik analizi gibi konularda uluslararası ve ulusal literatüre referans niteliğinde yayınlar kazandırmıştır. Praat ve MDVP gibi akustik analiz yazılımlarının karşılaştırmalı metodolojik incelemelerini de gerçekleştiren Prof. Dr. Kılıç’ın çalışmaları, klinik tıp ile teorik/uygulamalı dilbilim arasında güçlü bir köprü kurmaktadır. 

Michael Knüppel, Liaocheng Üniversitesi

Prof. Dr. Michael Knüppel, Çin'deki Liaocheng Üniversitesi Arktik Araştırmalar Merkezi'nde (Arctic Studies Center - ASC) araştırmacı ve öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Geçmişte Georg-August-Universität Göttingen Türkoloji ve Orta Asya Araştırmaları Bölümü'nde görev almış olan Dr. Knüppel, aynı zamanda Societas Uralo-Altaica (SUA) e.V.'nin yetkili yönetim kurulunda yer almaktadır. Temel araştırma alanları arasında Türkoloji, Altayistik, Paleosibirya dilleri (Yukagir, Yenisey vb.), Tunguz dilleri, Çinli Müslümanların (Hui, Dungan) sosyodilbilimsel incelenmesi ve Şarkiyat/Türkoloji tarihi bulunmaktadır. Özellikle Ármin Vámbéry, Zeki Velidi Togan, Willi Bang-Kaup ve Friedrich Carl Andreas gibi alanın kurucu akademisyenlerinin yazışmaları ve biyo-bibliyografileri üzerine derinlemesine arşiv çalışmaları yapmıştır. Araştırmaları, Eski Türkçedeki şifa ve ritüel metinlerinin filolojik analizinden (VOHD serisi), Altay ve Paleosibirya dillerindeki dil tabularına ve masal çevirilerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Çalışmaları Orientalistische Literaturzeitung, Folia Orientalia, Fabula ve Acta Orientalia gibi köklü dergilerde yayımlanmaktadır.

Hulya Kocagul, İstanbul Medeniyet Üniversitesi

Hülya Kocagül, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Dilbilim Bölümü'nde öğretim görevlisidir (Dr.). Doktorasını İngiltere'de Aston Üniversitesi'nde adli dilbilim alanında tamamlamıştır. Araştırmaları adli yazar analizi, stil analizi ve aldatma dilbilimi üzerine yoğunlaşmakta olup özellikle Türkçe bağlamlara odaklanmaktadır. Authorship Attribution in Turkish Texts kitabının yazarıdır. Güncel araştırma ilgi alanları arasında Türkçe metinlerde yazar analizi, yapay zekâ tarafından üretilen içeriklerin adli yazarlık kavramlarına etkisi ve dijital iletişimde tehdit dili analizi yer almaktadır.

Nurbanu Korkmaz, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi

Dr. Öğr. Üyesi Nurbanu Korkmaz, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesinde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Lisansüstü eğitimini ve araştırma görevliliğini Hacettepe Üniversitesi İngiliz Dilbilimi Bölümünde tamamlamış olan Dr. Korkmaz'ın temel araştırma alanları bilişsel dilbilim, psikodilbilim (konuşma üretimi ve anlamlandırma) ve edimbilim ekseninde şekillenmektedir. Araştırmalarında dil ve biliş arasındaki karmaşık etkileşime odaklanmaktadır. Özellikle "Eğretilemeli Dilin Anlamlandırılması" çerçevesinde, Down Sendromlu genç yetişkinlerin Türkçe deyimleri nasıl işlediğine dair yürüttüğü ampirik çalışmalar, nörobilişsel atipik grupların semantik işleme süreçlerine ışık tutmaktadır. Bunun yanı sıra, Lakoff ve Johnson'ın "Kavramsal Eğretileme Kuramı" bağlamında "bilim ve bilim insanının benzetme temelli kavramsallaştırılması" ile sosyodilbilimsel bir düzlemde "Türkçede iltifatlara verilen yanıtların akademik statü ve toplumsal cinsiyet değişkenleriyle incelenmesi" üzerine araştırmalar yürütmektedir. Dr. Korkmaz'ın çalışmaları, dilin bilişsel kısıtlarını ve bu kısıtların sosyo-pragmatik ortamlarda nasıl biçimlendiğini anlamaya yönelik değerli bulgular sunmaktadır.

 

Emel Kökpınar Kaya, Hacettepe Üniversitesi

Doç. Dr. Emel Kökpınar Kaya, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi İngiliz Dilbilimi Bölümü’nde öğretim üyesidir. Lisans eğitimini Orta Doğu Teknik Üniversitesi Yabancı Diller Eğitimi Bölümü’nde (2002), yüksek lisans ve doktora derecelerini ise Hacettepe Üniversitesi İngiliz Dilbilimi Anabilim Dalı’nda (2006, 2014) tamamlamıştır. Doktora çalışmasında Türkçede etkileşimsel anlatıları incelemiştir. Çalışma alanları söylem çözümlemesi, eleştirel söylem çözümlemesi, anlatı çözümlemesi, medya söylemi ve toplumsal anlamın dilsel inşasıdır. Ulusal ve uluslararası hakemli dergilerde yayımlanmış çok sayıda makalesi ve kitap çalışması bulunmaktadır. Özellikle medya söylemi, ötekileştirme, kimlik inşası ve politik söylem üzerine araştırmalar yürütmektedir. Hacettepe Üniversitesi’nde akademik görevini sürdürmekte; TÜBİTAK ve üniversite destekli projelerde yürütücü ve araştırmacı olarak yer almaktadır.

Tai Ma, Carleton Üniversitesi

Tai Ma, Kanada'daki Carleton Üniversitesi Dilbilimi Bölümünde lisansüstü araştırmalarına devam etmekte olan bir sözdizimcidir. Temel çalışma alanı, Üretici Dilbilgisi (Generative Grammar) çerçevesinde sözdizim ile biçimbilim ve anlambilim arayüzleridir. Özellikle Dağıtılmış Biçimbilim (Distributed Morphology - DM) ve Yetinmeci Program (Minimalist Program - MP) yaklaşımlarını harmanlayarak "Sözlükçe Hipotezini" (Lexicon Hypothesis) teorik düzeyde sorgulamaktadır. Lisans ve ilk yüksek lisans eğitimlerini Marmara Üniversitesinde tamamlayan araştırmacının çalışmaları, Türkiye Türkçesinin morfosentaktik yapısına odaklanmaktadır. Türkçedeki -DIk, -AcAk ve -mA ekleriyle kurulan yancümleciklerin nominal morfolojisi, tamamlayıcı yancümleciklerdeki soru sözcüklerinin durumu, ad öbekleri ve kiplik gibi konularda üretici dilbilgisi bağlamında araştırmalar yürütmektedir.

Engin Evrim Önem, Erciyes Üniversitesi

Dr. Engin Evrim Önem, Erciyes Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulunda Öğretim Görevlisi olarak çalışmaktadır. Lisansını Erciyes Üniversitesinde (2001), yüksek lisansını Bilkent Üniversitesinde Yabancı Dil Olarak İngilizce Öğretimi (TEFL) alanında (2015) tamamlamıştır. Biri Ankara Üniversitesi Dilbilim (2011), diğeri ise Hacettepe Üniversitesi İngiliz Dilbilimi (2022) olmak üzere iki farklı doktora derecesine sahiptir. Fulbright bursu ile Connecticut Üniversitesi Dilbilim Bölümünde (2008-2009) araştırmacı olarak bulunmuştur. Temel araştırma alanları deneysel dilbilim, psikodilbilim, Türkçe sözdizimi (scrambling/çalkalama) ve uygulamalı dilbilimdir. Hem dil öğreniminde kaygı/ölçme-değerlendirme üzerine hem de Türkçenin bilişsel işlemlenmesi (PsychoPy ile okuma testleri) üzerine yayınları mevcuttur. Son yıllarda yapay zekânın dilbilimsel sınırları üzerine de çalışmalar üretmektedir.

Alexander V. Savelyev, Rusya Bilimler Akademesi

1989 yılında Vorkuta'da doğan araştırmacı, 2011 yılında Moskova Devlet Üniversitesi Filoloji Fakültesi, Cermen ve Kelt Filolojisi Bölümünden mezun olmuştur. 2014 yılında Rusya Bilimler Akademisi Dilbilim Enstitüsünde lisansüstü eğitimini tamamlamış; ardından 2016-2019 yılları arasında Almanya'da, Max Planck İnsanlık Tarihi Bilimi Enstitüsünde (Jena) görev yapmıştır. 2020 yılından bu yana Rusya Bilimler Akademisi Dilbilim Enstitüsünde Araştırmacı olarak çalışmalarına devam etmektedir. Temel araştırma alanları; karşılaştırmalı-tarihsel dilbilim, alan dilbilimi (areal linguistics), saha/derleme dilbilimi (field linguistics) ve etno-dilbilimsel tarihin disiplinlerarası incelenmesidir. Özellikle Çuvaşça, Türki diller, Altay dilleri, Mari dilleri, Perm dilleri, Ural dilleri ve İdil-Kama dilleri üzerine yoğunlaşmaktadır. Saha çalışmaları kapsamında; Çuvaşça (2011-2015 yılları arasında Çuvaşistan ve Tataristan'da beş bilimsel sefer), Udmurtçanın Beserman lehçesi (2011, Udmurtya), Tatarcanın Mişer lehçesi (2015, Nijniy Novgorod bölgesi), Orta Çulımca (2015, Tomsk bölgesi ve Krasnoyarsk Krayı) ile Dağ Maricesi (2016, Mari El) üzerine kapsamlı veri derlemeleri gerçekleştirmiştir. Kendisi aynı zamanda "Russian Turkology" dergisinin yayın kurulu üyesidir.

Yuriy M. SVOYSKIY Svoyskiy, RSSDA Laboratuvarı

Yuriy M. Svoyskiy, özellikle Rusya, Güney Urallar ve Avrasya bozkırlarındaki arkeolojik alanlar, mağara sanatı ve epigrafik anıtlar üzerine yoğunlaşan uzman bir arkeologdur. Araştırma gündemi, Shulgan-Tash (Kapova) Mağarası gibi tarihöncesi öneme sahip alanlarda Paleolitik sanatın belgelenmesi ve incelenmesi üzerine kuruludur. Bunun yanı sıra, söz konusu arkeolojik alanlardaki sucul protist (tek hücreli mikroorganizma) toplulukları üzerine yürüttüğü ekolojik ve biyo-arkeolojik araştırmalarla da dikkat çekmektedir. Svoyskiy, arkeolojik verileri fen bilimleriyle harmanlayan disiplinlerarası yaklaşımı, kapsamlı saha çalışmaları ve alan yazına sunduğu yayınları ile tanınmaktadır.

Mürselin Taşan, İstanbul Medipol Üniversitesi

Mürselin Taşan, İstanbul Medipol Üniversitesi Eğitim Fakültesi, İngilizce Öğretmenliği (ELT) Programında Araştırma Görevlisi olarak görev yapmaktadır. Lisans eğitimini Kocaeli Üniversitesi İngilizce Öğretmenliği Bölümünde tamamlamış; ardından Bahçeşehir Üniversitesinde yürüttüğü İngiliz Dili Eğitimi yüksek lisans (MA) programından bölüm birinciliği derecesiyle mezun olmuştur. Taşan, doktora eğitimine hâlen Bahçeşehir Üniversitesinde aynı alanda devam etmektedir. Uluslararası düzeyde CELTA sertifikasına sahip olan araştırmacı, Kaliforniya'da Yabancı Dil Olarak İngilizce (EFL) eğitmenliği yapmış ve akademik kariyeri boyunca yükseköğretim düzeyinde altı yıllık Akademik ve Özel Amaçlı İngilizce (EAP/ESP) öğretimi tecrübesi edinmiştir. Bu süreçte farklı disiplinlerden gelen, çok uluslu öğrenci gruplarına eğitim vermiştir. Hâlihazırda doktora tezine ve çeşitli araştırma projelerine odaklanan Taşan'ın temel ilgi alanları; Akademik/Özel Amaçlı İngilizce (EAP/ESP), Bilişsel Bilimler, Öğrenme Ortamları ve Pozitif Psikoloji ekseninde şekillenmektedir.

Abdullah Topraksoy, İstanbul Üniversitesi

Arş. Gör. Dr. Abdullah Topraksoy, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Dilbilimi Bölümü, Uygulamalı Dilbilimi Ana Bilim Dalında görev yapmaktadır. Lisans derecesini 2012 yılında İngiliz Dilbilimi, yüksek lisans derecesini 2015 yılında Genel Dilbilim ve doktora derecesini 2022 yılında İngiliz Dilbilimi alanında Hacettepe Üniversitesinden almıştır. Dr. Topraksoy'un temel araştırma alanları; uygulamalı dilbilim, biçimbilim, sözdizim ve görsel-mekânsal diller kesişiminde yer almaktadır. Yüksek lisans döneminde Türk İşaret Dili (TİD) üzerine odaklanarak "Kişi Adı İşaretleri"nin dilbilimsel sistemini incelemiş; doktora çalışmasında ise gramerin daha formel ve soyut düzlemlerine yönelerek "Türkçede Hareket Yüklemleri: Morfosentaktik Bir Yaklaşım" (Motion Predicates in Turkish: A Morpho-Syntactic Treatment) başlıklı tezini savunmuştur. Araştırmacı, görsel dillerin sosyodilbilimsel boyutlarından, hareket eylemlerinin sözdizimde nasıl formüle edildiğine kadar geniş bir teorik yelpazede çalışmalar üretmektedir.

Murat Özgen, Dokuz Eylül Üniversitesi

1986 yılında İzmir'de doğan Prof. Dr. Murat Özgen ilköğretim ve lise eğitimini İzmir'de tamamladıktan sonra, lisans eğitimini Hacettepe Üniversitesi İngiliz Dilbilimi Bölümü'nde aldı. 2008 yılında bu bölümden mezun olduktan sonra 2010 yılında yüksek lisansını Dokuz Eylül Üniversitesi'nde tamamlayıp doktora eğitimine devam etti. 2015 yılında Ankara Üniversitesi Dilbilim Anabilim Dalı'nda doktorasını bitiren Özgen, 2017 Ağustos - 2018 Şubat arası 6 ay süreyle University of Massachusetts Amherst'ta doktora sonrası araştırmalarda bulundu. Özgen, 2012 yılından beri Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dilbilim Bölümü'ndeki görevini sürdürmektedir. İlgi alanları içerisinde, sözdizim, formal dilbilgileri ve formal anlambilim yer almaktadır.

 
Serkan Uygun, Bahçeşehir Üniversitesi

Dr. Serkan Uygun, Bahçeşehir Üniversitesinde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Lisans eğitimini 2000 yılında İstanbul Üniversitesi İngilizce Öğretmenliği bölümünde , yüksek lisans (2010) ve doktora (2016) eğitimlerini ise Yeditepe Üniversitesi İngiliz Dili Eğitimi programında tamamlamıştır. Akademik kariyerinin ileri aşamalarında Almanya'da DFG (Alman Araştırma Konseyi) destekli bir projede doktora sonrası araştırmacı (post-doc) olarak görev yapmıştır (2018-2021). Dr. Uygun'un temel araştırma alanları; psikodilbilim, iki dillilik (bilingualism), miras dil (heritage language) olarak Türkçe ve morfolojik işlemlenme (morphological processing) ekseninde şekillenmektedir. Özellikle Almanya'daki Türkçe miras dil konuşucularının anlambilimsel (örn. belirlilik/definiteness) ve biçimbilimsel (örn. özne-yüklem uyumu, geniş zaman genellemeleri) özellikleri nasıl modellediğine dair yürüttüğü deneysel çalışmalarıyla öne çıkmaktadır. Araştırmaları Bilingualism: Language and Cognition, Second Language Research ve Frontiers in Psychology gibi prestijli uluslararası dergilerde yayımlanmıştır. Halihazırda TÜBİTAK 3501 programı kapsamında L1 ve L2 konuşucularında morfolojik işlemlenme üzerine psikodilbilimsel bir projenin yürütücülüğünü yapmaktadır.

Referanslar

Bölüm kaynakçaları, ilgili makalelerin kendi sayfalarında ayrıca sunulmuştur. (References for each chapter are provided within the respective chapter metadata).

cover image

İndir

Gelecek

31 December 2025

Lisans

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Bu yazıyla ilgili ayrıntılar

ISBN-13 (15)

978-625-93538-0-7

Nasıl Atıf Yapılır

Çınar, O., Başbuğ, F., & Aydemir, H. (Eds.). (2025). Çağdaş Dilbilim Yazıları I (Vol. I). Artsurem Publishing. https://doi.org/10.7816/imuling-15-2025-cls6