Understanding humor in Temel jokes: Insights from conversation analysis, conversational maxims, and speech act theory

Keyifli ve komik bulduğumuz ya da daha geniş anlamıyla güldüğümüz şeyler genellikle 'mizah' olarak kabul edilebilir. Bu nedenle mizah, günlük etkileşimlerin ana yönlerinden birini temsil eder. Sonuç olarak, gülmenin nedenleri ve mizahı neyin oluşturduğu gibi konular Platon ve Aristoteles'ten bu yana sorgulanmaktadır. Mizahın teatral bir form olarak ortaya çıkmasının bir nedeni de insanların gülmekten aldıkları hazdır. Nitekim mizahın dildeki en önemli yansıtıcılarından biri de fıkralardır. Bu çalışma, Anadolu'da kültürel bir figür olan Temel Fıkralarındaki mizahın dilsel özelliklerini Konuşma Analizi, Konuşma Maksimleri ve Söz Edimi Kuramı açısından incelemeyi ve betimlemeyi amaçlamaktadır. Temel'in rastgele seçilen 20 fıkrası çalışmanın veri tabanı olarak belirlenmiştir. Konuşma Analizi açısından bu fıkralar sıra alma ve bitişiklik çiftleri açısından incelenmiş; Söz Edimi analizi açısından Austin'in edimsel söz edimleri ve Searle'ün çalışmasına dayanan Finegan ve Besnier'in çerçevesinden yararlanılmıştır. Sonuçlar, Temel fıkralarında konuşmaların sırayla dağılımının baskın olduğunu göstermiştir ve bu fıkralardaki mizahın büyük ölçüde özdeyişlerin ihlali yoluyla, daha az olasılıkla da özdeyişlere uyma yoluyla yaratıldığı söylenebilir. Ayrıca, Temel fıkralarında sorulara verilen cevaplar; iddialar; ifadeler ve betimlemeler önemli ölçüde gözlemlenmiştir ve fıkralarda çoğunlukla görülen söz edimleriyle birlikte bu edimler de mizah yaratmada önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Sözcükler: Mizah dili, Temel fıkraları, Konuşma analizi, Konuşma maksimleri, Söz-Eylem Kuramı