Yenisey Türkçesi runik yazıtlarının belgelenmesi: 2024 yılı epigrafik saha çalışması

Авторы

Alexander V. Savelyev
Rusya Bilimler Akademesi
https://orcid.org/0000-0002-8343-2057
Yuriy M. SVOYSKIY Svoyskiy
RSSDA Laboratuvarı
https://orcid.org/0000-0001-6256-4299
Anastasiya A. Chernukhina
RSSDA Laboratuvarı
https://orcid.org/0009-0001-1645-9487

Краткое описание

Аннотация Тюркские рунические надписи бассейна реки Енисей представляют собой один из крупнейших и наиболее интенсивно изучаемых корпусов древнетюркской эпиграфики. Несмотря на более чем трехвековую историю исследований и обширную библиографию, дальнейший научный прогресс тормозится фундаментальными проблемами в номенклатуре, индексации и источниковедческой документации. Енисейский индекс постепенно утратил свою систематизирующую функцию из-за непоследовательных принципов кодификации, параллельного наименования, включения нетекстовых памятников и необоснованной атрибуции неродственных южноенисейских надписей. Кроме того, значительная часть доступной документации опирается на субъективные или трудно поддающиеся проверке материалы, тогда как публикуемые фотографии зачастую ретушируются или оказываются технически непригодными для достоверного прочтения текста. В данной статье представлены цели, методология и результаты масштабного проекта, направленного на систематизацию рунических эпиграфических данных и повторное документирование памятников с использованием современных цифровых технологий. Особое внимание уделяется фотограмметрической 3D-документации, позволяющей создавать полигональные модели высокого разрешения для алгоритмического улучшения качества плохо сохранившихся надписей. В статье подводятся итоги полевых работ 2024 года в Хакасии и Туве, в ходе которых в музеях и in situ было задокументировано 76 енисейских рунических надписей, что составляет примерно половину всего известного корпуса. Исследование убедительно доказывает, что трехмерные модели абсолютно необходимы для пересмотра прочтений и создания надежной, верифицируемой источниковой базы для будущих изысканий.

Ключевые слова: древнетюркские рунические надписи; енисейские надписи; тюркская эпиграфика; рунология; документирование; фотограмметрия; 3D-моделирование

Биографии авторов

Alexander V. Savelyev, Rusya Bilimler Akademesi

He was born in 1989 in Vorkuta. In 2011, graduated from the he Faculty of Philology of Moscow State University (Department of Germanic and Celtic Philology). In 2014, he completed postgraduate studies of the Institute of Linguistics of the Russian Academy of Sciences. In 2016-2019, he worked at the Max Planck Institute for the Science of Human History (Jena, Germany). Since 2020, he has been working as a Researcher at the Institute of Linguistics of the Russian Academy of Sciences. Research interests: comparative-historical linguistics, areal linguistics, field linguistics, interdisciplinary studies of ethno-linguistic history, Chuvash, Turkic, Altai languages, Mari languages, Permic languages, Uralic languages, Volga-Kama languages. Fieldwork: Chuvash (2011-2015, five expeditions in Chuvashia and Tatarstan), Beserman dialect of Udmurt (2011, Udmurtia), Mishar dialect of Tatar (2015, Nizhny Novgorod Region), Middle Chulym (2015, Tomsk Region and Krasnoyarsk Territory), Hill Mari (2016, Mari El). Member of the editorial board of the journal "Russian Turkology".

Yuriy M. SVOYSKIY Svoyskiy, RSSDA Laboratuvarı

Yuriy M. Svoyskiy is an expert archaeologist whose work primarily focuses on archaeological sites, cave art, and epigraphic monuments in Russia, the Southern Urals, and the Eurasian steppes. His research agenda is centered on the documentation and analysis of Paleolithic art in sites of prehistoric significance, most notably the Shulgan-Tash (Kapova) Cave. Furthermore, he is noted for his ecological and bio-archaeological investigations into aquatic protist (single-celled microorganism) communities within these archaeological environments. Svoyskiy is widely recognized for his interdisciplinary approach that integrates archaeological data with the natural sciences, his extensive fieldwork, and his scholarly contributions to the literature.

##chapter.pages##

305-310

Опубликовано

December 31, 2025

Как цитировать

Savelyev, A. V., Svoyskiy, Y. M. S., & Chernukhina, A. A. . (2025). Yenisey Türkçesi runik yazıtlarının belgelenmesi: 2024 yılı epigrafik saha çalışması . In O. Çınar, F. Başbuğ, & H. Aydemir (Eds.), & (Ed.), Çağdaş Dilbilim Yazıları I (Vol. I, pp. 305-310). Artsurem Publishing. https://doi.org/10.7816/imuling-15-2025-01X016